Demokrasi se pwòp tèt ou-gouvènman an
Harold W. Percival
PATI I
AMERIK POU DEMOKRASI
Man ak fanm pa rete apa; nesesite trase yo ansanm, epi yo gen yon fanmi. Fanmi yo pa rete apa; nesesite lakòz yo jwenn ansanm pou enterè komen yo, epi gen yon kominote.
Moun nan konstitye pou yon rezònman ak panse ak pouvwa kreyatif nan yon kò bèt. Soti nan nesesite sa a rezònman ak panse ak pouvwa kreyatif ki lakòz swen pou kò a, yo kreye zouti yo pou pwodwi manje, ak envante mwayen pou trape byen ak konfò ak lòt sans-satisfaksyon nan lavi; ak, pli lwen, bay fason yo ak mwayen pou okipasyon entelektyèl. Se konsa, entwodiksyon nan sivilizasyon.
Anvan devlopman yon sivilizasyon pwoblèm imen an se pou jwenn manje, rad, abri, ak kondisyon ki nesesè nan lavi. Pandan tout yon sivilizasyon pwoblèm imen an se: èske rezon ki fè yo dwe dirije kò a, oubyen kò a kontwole rezon?
Rezon ki fè moun pa ka refize reyalite kò a, ni kò a pa ka refize reyalite rezon an. Rezon ki fè moun pa ka fè bagay san kò a; ak kò a pa ka satisfè apati kòporèl li yo ak bzwen ak bezwen san rezon. Si rezon imen gouvène kò a nan depans nan kò a, rezilta a se dekonpozisyon nan kò a ak echèk la nan rezon ki fè. Si kò a règ rezon gen pann nan rezon ki fè yo ak kò a vin tounen yon brital-bèt.
Menm jan ak yon moun, se konsa ak yon demokrasi ak yon sivilizasyon. Lè kò a se mèt la ak rezon ki fè kòmsadwa se te fè sèvi Evaris ak enpilsyon yo baz ak pasyon nan kò a, Lè sa a, moun yo vin brital-bèt. Moun ki lagè nan mitan tèt yo, ak pèp la lagè kont lòt pèp nan yon mond nan lagè. Yo inyore moral ak lwa yo, epi yo bliye yo. Lè sa a, tonbe nan sivilizasyon kòmanse. Laterè ak Foli ak touye kontinye jouk sold yo nan sa ki te sivilize èt imen yo redwi a Barber k ap chèche pou règ oswa detwi youn ak lòt. Evantyèlman fòs yo nan lanati yo lachte: tanpèt devaste; tè a tranble; dlo soufle kouvri kontinan l ap desann; tè ki jis ak fètil ki te yon fwa fyète nasyon gremesi toudenkou oswa piti piti disparèt yo epi yo vin lanmè-kabann; ak nan kataklism yo menm lòt lanmè-kabann yo leve soti vivan pi wo a dlo yo dwe prepare pou kòmansman sivilizasyon nan pwochen an. Nan tan lontan an byen lwen, planche nan oseyan an leve anwo dlo yo ak konekte peyi separe. Te gen sinkings ak monte ak woule jouk peyi a rete yo dwe ki sa ki kontinan an yo rele Amerik la.
Pèp yo nan Ewòp ak Azi yo te chire ak distrè ak anmède pa Evaris, ak lènmi ak lagè. Atmosfè yo chaje avèk tradisyon. Bondye yo ansyen ak fantom yo kenbe vivan pa panse yo nan pèp la. Bondye yo ak fantom kwaze ak foul, ak pwoblèm atmosfè yo nan kote moun yo respire. Fantom yo pa pral kite pèp la bliye demisyon peti yo, ki yo pa pral rezoud. Dinastik ak rasyal fantom yo ankouraje moun yo pou yo goumen, sou yo sou yo ak sou, batay yo nan lanvi pou pouvwa. Nan peyi sa yo Demokrasi pa ta ka bay yon pwosè ki jis.
Nan tout sifas tè a, nouvo peyi Amerik la te ofri bèl opòtinite pou yon nouvo kay pou nouvo fanmi yo, ak pou nesans yon nouvo moun nan yon atmosfè libète, ak anba yon nouvo gouvènman.
Atravè soufrans long ak anpil difikilte; apre kèk zak glisman, repete erè, nan carnage ak doulè nan travay, yon nouvo moun, anba yon nouvo fòm gouvènman an, te fèt - nouvo demokrasi a, Etazini nan Amerik la.
Lespri nan peyi a se libète. Libète se nan lè a, ak moun yo respire nan atmosfè a nan libète: libète soti nan tradisyon yo konfli nan pi gran peyi yo; libète nan panse, libète lapawòl, ak libète opòtinite yo fè ak yo dwe. Premye etap demokrasi a te libète. Men libète lè a te soufle e li te santi libète lè a ak peyi a; se te yon libète nan men restriksyon yo te mete sou yo nan ansyen peyi kote yo soti. Men, libète a nouvo yo ke yo te santi yo pa t 'yon libète soti nan Evaris pwòp yo ak britalite. Olye de sa, li te ba yo opòtinite pou yo fè ak pou yo te pi bon an oswa pi move a ki te nan yo. E se jis sa yo te fè ak sa yo te fè.
Lè sa a, te vin kwasans ak ekspansyon, ki te swiv pa ane sa yo nan lit pou detèmine si eta yo ta dwe rete ini, oswa si moun yo ak eta yo ta dwe divize. Sivilizasyon te pran tranble nan balans lan jan pèp la te detèmine destine yo. Majorite a pa vle divize; ak dezyèm etap la nan kwasans lan nan demokrasi te pran nan san ak kè sote pa prezèvasyon nan moun yo ak eta yo ki nan sendika.
Koulye a, lè a ap vini, an reyalite li se isit la, lè moun yo dwe detèmine si yo pral gen yon demokrasi nan non sèlman, oswa si yo pral pran twazyèm etap la pa vin yon reyèl ak reyèl demokrasi.
Yon kantite relativman ti pral kanpe dispoze epi pare pou pran twazyèm etap la pou fè yon demokrasi. Men pa kapab pran etap pou pèp la sèlman pa kèk nan pèp la; li dwe pran pa yon majorite nan moun yo kòm yon pèp. Ak pi gwo kantite moun ki pa montre ke yo konprann oswa te panse sou sa ki yon demokrasi reyèl se.
Limanite se non yon sèl gwo fanmi ki konpoze de Moun ki fè bagay imòtèl nan kò imen. Li divize an branch ki gaye sou tout pati nan tè a. Men, yon moun tout kote rekonèt epi distenge de lòt èt imen yo, pa fòm imen an, pa pouvwa panse ak lapawòl, ak pa karakteristik ki sanble.
Menm si yo nan yon sèl fanmi, èt imen chase youn ak lòt ak plis férosité ak mechanste pase sa ki te montre nan bèt nan forè a. Bèt prèt chase lòt bèt, menm si sèlman kòm manje. Men, gason lachas lòt moun yo volè yo nan byen yo epi yo tounen esklav yo. Esklav yo pa t vin esklav paske yo te vèti, men paske yo te pi fèb pase moun ki te esklav yo. Si, nenpòt ki vle di, esklav yo te vin fò ase, yo ta tounen domestik mèt yo. Moun ki te santi kout fwèt la nan vire yo manyen l 'sou ansyen chèf yo.
Se konsa, li te. Li te koutim la pou fò a yo konsidere fèb la yo dwe esklav: tèm. Lwa imen an te fèt pa pouvwa, ak lalwa Moyiz la nan pouvwa; ak lalwa Moyiz la nan ka gen kòm yon kesyon de kou te aksepte kòm bon.
Men, dousman, trè dousman, nan syèk yo, te konsyans nan moun nan te bay vwa pa moun. Piti piti, trè piti piti e pa degre, te devlope nan kominote yo ak nan yon pèp yon konsyans piblik. Fèb nan premye, men pran nan fòs ak kònen klewon ak ogmante plus, konsyans pale.
Anvan konsyans piblik la te gen vwa te gen prizon, men pa te gen okenn lopital oswa azil oswa lekòl pou moun yo. Avèk kwasans konsyans piblik la te gen yon ogmantasyon estab nan fondasyon pou rechèch ak enstitisyon tout kalite konsakre nan avansman byennèt piblik la. Anplis de sa, nan mitan diskisyon yo ak bickerings nan pati a ak klas la, se yon konsyans nasyonal ak jistis tande. Menm si pifò nan nasyon yo nan mond lan kounye a nan lagè ak prepare pou lagè, gen klèman tande vwa a nan yon konsyans entènasyonal ak jistis. Pandan ke vwa a nan konsyans ak jistis ka tande gen espwa ak pwomès pou mond lan. E espwa a, reyèl espwa pou libète moun ki nan lemonn lan, se nan vrè demokrasi, Oto-gouvènman an.
Copyright Copyright pa The Word Foundation, Inc.